Charakterystyka energetyczna
Charakterystyka energetyczna budynku
Charakterystyka energetyczna jest dokumentem, który pozwala na oszacowanie kosztów ogrzewania domu oraz przygotowywania ciepłej wody użytkowej w czasie eksploatacji budynku. Obejmuje ona informacje dotyczące izolacji, strat ciepła, a także instalacji grzewczej – sprawności i mocy użytkowej.
Jej podstawą są wskaźniki Eu, Ek i Ep. Poniżej wyjaśniamy najważniejsze kwestie związane z tym dokumentem.
Podstawy prawne
Od 2013 roku, czyli od kiedy obowiązuje nowelizacja warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie zawartych w rozporządzeniu Ministra Transportu,
Budownictwa i Gospodarki Morskiej, projektanci zobowiązani są do uwzględnienia w projektach kryteriów dotyczących energochłonności:
nieprzekraczania wskaźnika Ep
zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną [kWh/m²/rok]
nieprzekraczania wartości granicznych współczynnika U
przenikania ciepła dla przegród zewnętrznych budynku [W/m²K]
Właśnie zachowanie tych wartości wymaga przygotowania charakterystyki energetycznej. Dokument ten stanowi – w myśl rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012 r. dotyczącego szczegółowego zakresu i formy projektu budowlanego – nieodłączną częścią projektu architektoniczno-budowlanego. Bez tego nie jest możliwe otrzymanie pozwolenia na budowę.
Obowiązek nie dotyczy jednak budowy obiektów, które nie będą ogrzewane, jak nieduże budynki składowe, inwestorskie czy gospodarcze.
Podstawowe wskaźniki charakterystyki energetycznej
Charakterystykę energetyczną opracowuje się zgodnie z metodologią typową dla świadectw charakterystyki energetycznej. Pozwala ona stwierdzić, czy wykorzystane w projekcie rozwiązania spełnią wymogi przepisów oszczędnego gospodarowania energią.
W tym celu projektanci instalacji opierają się na 3 parametrach energetycznych.
- Eu – wskaźnik energii użytkowej: pokazuje, ile energii jest potrzebnej, by ogrzewać, wentylować i przygotowywać wodę w warunkach idealnych;
- Ek – wskaźnik energii końcowej, czyli tej, za którą płacimy; uwzględnia się tu straty energii, do których dochodzi przy wytwarzaniu energii (zależnie od sprawności kotła), przesyłaniu wody grzewczej (zależnie od jakości izolacji przewodów), a także przy uwzględnieniu regulacji i automatyki procesów;
- Ep – wskaźnik energii pierwotnej: jest wynikiem przemnożenia energii końcowej przez współczynniki nakładu energii pierwotnej w przeliczeniu na wytworzenie i dostarczenie nośnika energii końcowej do budynku z zastrzeżeniem, że różne paliwa mają różne współczynniki (np. energia elektryczna, biomasa, olej opałowy, gaz ziemny, sieć ciepłownicza).
Ponadto, charakterystyka energetyczna obejmuje współczynnik U – przenikania ciepła dla przegród zewnętrznych.
Na podstawie zestawienia tych parametrów możliwe jest określenie, ile konkretny budynek będzie zużywał energii w danych warunkach obliczeniowych. Muszą one być zgodne z obowiązującymi przepisami dotyczącymi warunków technicznych budynków.
Najważniejszy z nich jest wskaźnik Ep, ponieważ ma wyraźnie wyznaczoną wartość graniczną, która nie może przekraczać 95 kWh/(m²/rok), by zachowane zostały obowiązujące warunki techniczne.
Elektris z propozycjami charakterystyki energetycznej
Charakterystyka energetyczna jest integralną częścią dokumentacji technicznej i prawnej danego budynku, którą przygotowuje licencjonowany projektant instalacji energetycznych. Weryfikuje ona założenia energooszczędności w zakresie zastosowanych rozwiązań instalacyjnych oraz izolacji termicznej przegród. Z praktycznego punktu widzenia – pozwala ona optymalnie zaplanować i wykorzystać możliwości związane z ogrzewaniem budynku.
Należy podkreślić, że od 2021 roku wskaźniki zostały zaostrzone, co ma na celu zintensyfikowanie wykorzystywania w projektach odnawialnych i alternatywnych źródeł energii potrzebnej do ogrzewania.
Zachęcamy do odwiedzenia naszego biura w celu zapoznania się z kompletem informacjami oraz z konkretnymi propozycjami dotyczącymi naszej oferty. Elektris jest gotowy spełnić konkretne założenia firm lub klienta indywidualnego w tej kwestii.
Zainteresowany naszą ofertą?
Potrzebujesz innej usługi?
SPRAWDŹ NASZĄ PEŁNĄ OFERTĘ
Projektowanie instalacji elektrycznych
Projektowanie instalacji teletechnicznych
Projektowanie Smart Home
Kierowanie i koordynacja
Ekspertyzy dla pojazdów EV i punktów ładowania
Projektowanie instalacji fotowoltaicznych
Projektowanie instalacji przeciwpożarowych
Projektowanie EPLAN
Digitalizacja dokumentacji
FAQ - Najczęstsze pytania i odpowiedzi
Czym jest charakterystyka energetyczna budynku?
Charakterystyka energetyczna to zbiór precyzyjnych wskaźników i informacji, które dokładnie określają, ile energii potrzebuje budynek do prawidłowego funkcjonowania. Obliczenia te obejmują zapotrzebowanie na energię niezbędną do ogrzewania, chłodzenia, wentylacji, przygotowania ciepłej wody użytkowej oraz wbudowanego oświetlenia.
Kiedy projektowana charakterystyka energetyczna jest obowiązkowa?
Sporządzenie projektowanej charakterystyki energetycznej jest prawnie wymagane na etapie ubiegania się o pozwolenie na budowę nowego domu lub obiektu komercyjnego. Dokument ten stanowi obowiązkowy załącznik do projektu architektoniczno-budowlanego i udowadnia, że planowany budynek spełnia aktualne normy energooszczędności.
Czym się różni charakterystyka energetyczna od świadectwa energetycznego?
Projektowana charakterystyka energetyczna powstaje na etapie planowania inwestycji i stanowi teoretyczne założenie efektywności przyszłego budynku. Natomiast świadectwo (certyfikat) energetyczne to urzędowy dokument sporządzany dla już istniejącego, wybudowanego obiektu na etapie jego odbioru, sprzedaży lub wynajmu.
Jakie wskaźniki zawiera dokumentacja charakterystyki energetycznej?
Dokument ten prezentuje przede wszystkim trzy kluczowe wskaźniki: EU (energia użytkowa), EK (energia końcowa) oraz EP (energia pierwotna). Ponadto charakterystyka zawiera szczegółowe dane dotyczące szacowanej rocznej emisji dwutlenku węgla (CO2) oraz procentowego udziału Odnawialnych Źródeł Energii (OZE) w bilansie budynku.
Co oznacza wskaźnik EP (Energia Pierwotna) w charakterystyce?
Wskaźnik EP określa roczne zapotrzebowanie budynku na nieodnawialną energię pierwotną niezbędną do jego ogrzania, wentylacji i przygotowania ciepłej wody. To najważniejszy parametr prawny – prawo budowlane ściśle określa jego maksymalne wartości, których projektowany budynek po prostu nie może przekroczyć.
Co wpływa na wynik obliczeń w charakterystyce energetycznej?
Na końcowy wynik wskaźników energetycznych wpływa bardzo wiele elementów, przede wszystkim konstrukcja i orientacja budynku względem stron świata, grubość izolacji termicznej oraz jakość okien i drzwi. Kluczowy jest również dobór źródeł ciepła, rodzaju wentylacji oraz zastosowanie paneli fotowoltaicznych.
Jakie dokumenty są potrzebne do wykonania charakterystyki energetycznej?
Aby prawidłowo wykonać obliczenia, inżynier potrzebuje kompletnego projektu architektoniczno-budowlanego zawierającego rzuty i przekroje budynku. Niezbędny jest również opis techniczny planowanych instalacji, w tym szczegóły dotyczące sposobu ogrzewania, rodzaju wentylacji oraz instalacji ciepłej wody użytkowej.
Czy można poprawić słaby wynik charakterystyki przed budową?
Tak, słaby wynik wskaźnika EP można łatwo skorygować jeszcze na etapie projektowania, wprowadzając odpowiednie modyfikacje. Najczęściej stosowanymi rozwiązaniami są zmiana rodzaju ogrzewania (np. na pompę ciepła), zastosowanie wentylacji mechanicznej z rekuperacją lub zwiększenie grubości styropianu na elewacji.
Kto może sporządzić charakterystykę energetyczną budynku?
Zarówno projektowaną charakterystykę, jak i gotowe świadectwa, może sporządzać wyłącznie osoba posiadająca uprawnienia budowlane lub wpisana do centralnego rejestru osób uprawnionych do sporządzania świadectw. Tylko wtedy wyliczenia są uznawane przez urzędy za wiążące i ważne z punktu widzenia prawa.
Dlaczego zapotrzebowanie na energię końcową (EK) jest ważne dla inwestora?
Wskaźnik EK określa rzeczywistą ilość energii, za którą inwestor będzie musiał fizycznie zapłacić dostawcom prądu, gazu czy ciepła sieciowego. To właśnie na podstawie wartości Energii Końcowej można dość precyzyjnie oszacować przyszłe, roczne koszty utrzymania i eksploatacji nowo wybudowanego domu.
Czy pompa ciepła i fotowoltaika poprawiają charakterystykę energetyczną?
Zdecydowanie tak, zastosowanie pompy ciepła w połączeniu z instalacją fotowoltaiczną to najskuteczniejszy sposób na poprawę wskaźników w charakterystyce energetycznej. Odnawialne źródła energii (OZE) drastycznie obniżają wskaźnik zapotrzebowania na nieodnawialną energię pierwotną (EP), co gwarantuje spełnienie najbardziej rygorystycznych norm.
Jak długo ważna jest dokumentacja charakterystyki energetycznej?
Świadectwo charakterystyki energetycznej wydawane dla gotowego budynku jest ważne z założenia przez 10 lat od momentu jego wystawienia. Jednak w przypadku przeprowadzenia w budynku termomodernizacji (np. wymiana pieca lub okien), dokument ten traci ważność i należy niezwłocznie wyrobić nowy.
Czy charakterystyka energetyczna wpływa na klasę energetyczną budynku?
Tak, na podstawie obliczonych wskaźników z charakterystyki, budynkowi zostaje przypisana konkretna klasa energetyczna. Nowe unijne i polskie przepisy zakładają stopniowe kategoryzowanie domów w skali literowej (podobnie do sprzętu AGD), gdzie domy zużywające najmniej energii otrzymują najwyższą klasę.
Ile trwa przygotowanie charakterystyki energetycznej dla domu jednorodzinnego?
Przygotowanie profesjonalnych wyliczeń dla standardowego domu jednorodzinnego zajmuje zazwyczaj od kilku do kilkunastu dni roboczych. Czas ten zależy w głównej mierze od kompletności dostarczonej przez inwestora dokumentacji projektowej oraz skomplikowania planowanych w budynku instalacji sanitarnych.
Czym grozi brak świadectwa charakterystyki energetycznej?
Brak świadectwa charakterystyki na etapie zgłoszenia zakończenia budowy skutkuje odrzuceniem wniosku przez nadzór budowlany i brakiem pozwolenia na użytkowanie. Ponadto, od 2023 roku brak tego dokumentu podczas sprzedaży lub wynajmu lokalu jest wykroczeniem i podlega dotkliwej karze grzywny.
Czy garaż i budynki gospodarcze wymagają oddzielnej charakterystyki?
Zgodnie z polskim prawem, wolnostojące budynki gospodarcze oraz nieogrzewane garaże nie podlegają obowiązkowi sporządzania dla nich świadectwa charakterystyki energetycznej. Wyjątkiem jest sytuacja, gdy garaż stanowi zintegrowaną część ogrzewanego budynku mieszkalnego – wtedy jest on wliczany w ogólny bilans bryły domu.
Czy do wyliczeń charakterystyki uwzględnia się sprzęt RTV/AGD?
Nie, obowiązująca metodologia wyliczania wskaźników energetycznych nie uwzględnia energii zużywanej przez sprzęt RTV, AGD ani komputery. Pod uwagę brane jest wyłącznie zapotrzebowanie energetyczne niezbędne do funkcjonowania systemów ogrzewania, wentylacji, chłodzenia, przygotowywania ciepłej wody i oświetlenia stałego.
Jak grubość izolacji ścian wpływa na charakterystykę energetyczną?
Izolacja termiczna ma kluczowe znaczenie – im grubszy i lepszy jakościowo jest styropian lub wełna mineralna, tym mniejsze są straty ciepła w budynku. Zastosowanie odpowiedniej izolacji w projekcie przekłada się na znaczne obniżenie wskaźnika EU (energii użytkowej), co finalnie obniża również wskaźniki EK oraz EP.
Gdzie należy złożyć gotowe świadectwo charakterystyki energetycznej?
Po zakończeniu prac budowlanych, gotowe świadectwo charakterystyki składa się wraz z zawiadomieniem o zakończeniu budowy do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego (PINB). Dodatkowo sporządzający dokument audytor ma obowiązek zarejestrować go w Centralnym Rejestrze Charakterystyki Energetycznej Budynków.
Czy w starym, remontowanym domu też trzeba robić charakterystykę?
Tak, jeśli przeprowadzany remont polega na gruntownej przebudowie wymagającej pozwolenia na budowę (np. nadbudowa piętra, zmiana kubatury), to do projektu należy dołączyć nową charakterystykę. Również termomodernizacja wiąże się z koniecznością wyrobienia nowego świadectwa w celu sprzedaży lub wynajmu nieruchomości.